Uncjała i półuncjała

Jednym z wielu typów krojów, którym dała początek rzymska kapitała, była uncjała. Współcześnie można by o niej powiedzieć jako o małych literach, ponieważ tylko je wykorzystywano. Były one stosowane przede wszystkim w piśmie (nie do rycia w kamieniu), które je samorzutnie zaokrąglało. Tradycyjne rzymskie kanty zaczęły powoli zanikać, a linie poszczególnych liter stawały się coraz łagodniejsze. Wiele z nich zmieniło swój kształt, który stał się wkrótce kanoniczny dla całej zachodniej Europy. Warto dodać, że uncjałę stosowano również do zapisu greckich liter. Z kolei półuncjała była pismem typowo średniowiecznym. Wykorzystywano ją na terenie niemal całej Europy. Ze względu na brak jednolitości państwowej występowało jednocześnie kilka rodzajów półuncjały charakteryzujących się różnorodnymi zasadami pisowni. Jest ona typowym pismem minuskułowym, czyli opierającym się na małych literach. Jednak stosowano również wielkie litery, np. do nazw, inicjałów, imion. Powoli zaczął się rozpowszechniać zwyczaj stosowania odstępów międzywyrazowych, co znacznie ułatwiło czytanie. Można więc śmiało powiedzieć, że półuncjała wyewoluowała z uncjały. Panowanie starożytnych Rzymian na większości kontynentu sprawiło, że uncjała stała się bardzo popularna w całej Europie, jednak wraz z jego rozpadem zaczęła się różnicować. Ciekawie wyewoluowała ona na wyspach brytyjskich, w których przechowywano stare księgi, a morza skutecznie ograniczały napływ nowości na te ziemie. Dzięki temu ukształtowało się tradycyjne pismo angielsko-irlandzkie, które stało się podstawą dla wielu nowych krojów liter.